Avocats Sans Frontières (ASF) veroordeelt met klem de recente overeenkomst tussen de Democratische Republiek Congo (DRC) en de Verenigde Staten die de overbrenging mogelijk maakt van asielzoekers die in de Verenigde Staten in detentie verblijven naar de DRC.
Deze personen hebben een asielprocedure doorlopen binnen het Amerikaanse immigratiesysteem en hun asielaanvraag is afgewezen. Zij kunnen echter niet worden teruggestuurd naar hun land van herkomst omdat zij daar een reëel risico lopen op vervolging of ernstige schendingen van hun lichamelijke integriteit. Op 17 april 2026 kwam een eerste groep van 15 uitgezette personen, allen afkomstig uit Latijns-Amerika, aan in Kinshasa.
Sinds 2025 hebben de Verenigde Staten verschillende soortgelijke overeenkomsten gesloten om uitgezette personen over te brengen naar derde landen waarmee zij geen enkele band hebben en waar onvoldoende garanties bestaan voor de bescherming van hun fundamentele rechten en veiligheid. Deze praktijk maakt deel uit van een bredere trend, die ook binnen de Europese Unie zichtbaar is, waarbij migratiebeleid wordt uitbesteed aan derde landen – een aanpak die Avocats Sans Frontières reeds eerder heeft veroordeeld.
De overeenkomst met de Democratische Republiek Congo vormt een onaanvaardbare vorm van de commercialisering van migranten en asielzoekers en een cynische manier om kwetsbare mensen onder druk te zetten zodat zij instemmen met zogenaamde “vrijwillige terugkeer”.
Door uitzettingen naar derde landen kunnen de Verenigde Staten het beginsel van non-refoulement omzeilen, een fundamenteel beginsel van het internationaal recht dat onder meer is vastgelegd in het Verdrag van Genève van 1951 betreffende de status van vluchtelingen, het VN-Verdrag tegen foltering en het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten. Dit beginsel verbiedt staten personen over te brengen naar een land waar zij het risico lopen op vervolging, foltering, onmenselijke of vernederende behandeling of andere ernstige schendingen van hun fundamentele rechten.
Door deze overbrengingen te faciliteren, loopt ook de Democratische Republiek Congo het risico haar eigen internationale verantwoordelijkheid in het gedrang te brengen. Deze overeenkomst kan geenszins worden voorgesteld als een humanitaire oplossing; integendeel, zij draagt bij aan een dynamiek van mensenrechtenschendingen.
Avocats Sans Frontières roept de Congolese autoriteiten op om onmiddellijk iedere nieuwe aankomst van migranten of asielzoekers die door de Verenigde Staten zijn uitgezet op te schorten en deze overeenkomst te beëindigen. ASF dringt er tevens op aan dat de autoriteiten zonder uitstel doeltreffende beschermingsmaatregelen treffen voor de 15 personen die zich reeds op Congolees grondgebied bevinden, hun juridische status zo snel mogelijk verduidelijken en zich onthouden van elke vorm van druk die erop gericht is hen zogenaamde “vrijwillige terugkeer” te laten aanvaarden.
