Mensenrechtenverdedigers leggen onrecht bloot, verdedigen anderen en komen op voor de rechten van ons allemaal — toch blijven zij te vaak verstoken van adequate bescherming wanneer zij zelf gevaar lopen.
Over de hele wereld worden journalisten, advocaten, leden van het maatschappelijk middenveld, milieuactivisten, voorvechters van vrouwenrechten en LGBTIQ+-activisten geconfronteerd met toenemende dreigingen als direct gevolg van hun werk. Door misstanden te onthullen, corruptie aan te pakken en gemeenschappen te verdedigen, ondersteunen zij de mensenrechten, de democratie en de rechtsstaat — zowel binnen als buiten de grenzen van Europa.
De Europese Unie heeft belangrijke stappen gezet om hen te ondersteunen. Maar de huidige beschermingsmechanismen blijven gefragmenteerd, gericht op de korte termijn en in veel gevallen ontoegankelijk voor degenen die ze het hardst nodig hebben. Mensenrechtenverdedigers die risico lopen, staan vaak voor een onmogelijke keuze: tijdelijke hervestigingsprogramma’s met een beperkte reikwijdte, of asielsystemen die niet op hun situatie zijn berekend. Tussen deze twee wegen gaapt een kritieke kloof.
Het dichten van deze kloof is zowel een politieke als een juridische dwingende noodzaak.
Naar een EU-richtlijn voor de bescherming en mobiliteit van mensenrechtenverdedigers
Wij verwelkomen de hernieuwde inzet van de Europese Commissie, in het kader van de EU-strategie voor het maatschappelijk middenveld, om de steun aan het maatschappelijk middenveld en mensenrechtenverdedigers wereldwijd te versterken. Voortbouwend op dit momentum roepen wij op tot een beslissende volgende stap: de totstandkoming van een Richtlijn voor de bescherming en mobiliteit van mensenrechtenverdedigers.
Een dergelijke richtlijn zou een coherent en voorspelbaar EU-breed kader scheppen, waardoor verdedigers die risico lopen veiligheid kunnen vinden zonder tot ballingschap te worden gedwongen. Het zou zorgen voor:
- Veilige en gefaciliteerde toegang tot de EU
- Tijdelijke, verlengbare verblijfsvergunningen
- Het recht om te werken, te studeren en hun pleitbezorging voort te zetten
- Betere coördinatie en gedeelde verantwoordelijkheid tussen de lidstaten
Naast bescherming moet dit hen ook in staat stellen hun werk voort te zetten — om hun leven weer op te bouwen, connecties te herstellen en de rechten van anderen te blijven verdedigen.
Bescherming van mensenrechtenverdedigers: Een cruciaal belang voor de Europese democratie
In een tijd van groeiend autoritarisme en een inkrimping van het maatschappelijk veld heeft de Europese Unie de kans om leiderschap te tonen. Het vertalen van beleidstoezeggingen in concrete beschermingsmechanismen zou een duidelijke boodschap sturen: Europa staat zij aan zij met degenen die rechten, rechtvaardigheid en democratie verdedigen.
Wij staan klaar om onze collectieve expertise en netwerken in te zetten ter ondersteuning van de ontwikkeling van dit initiatief.
Want het beschermen van mensenrechtenverdedigers gaat niet alleen over het beschermen van individuen — het gaat over het beschermen van de fundamenten van onze democratische samenlevingen.
